2026: Πώς ο Θουκυδίδης προέβλεψε τον πόλεμο ΗΠΑ-Ιράν – Το Ιράν θα είναι η Μήλος, ή η Σικελία; Ανάλυση Διαλόγου Μηλίων & Σικελικής Εκστρατείας: ύβρις, νέμεσις και σπείρα της ιστορίας σήμερα.

 

 

2026: Πώς ο Θουκυδίδης προέβλεψε τον πόλεμο ΗΠΑ-Ιράν – Το Ιράν θα είναι η Μήλος, ή η Σικελία;

Commun✮rios

«Η έλλειψη του μυθώδους από τη διήγησή μου, ίσως την κάνει λιγότερο ευχάριστη. Αλλά θα είμαι ικανοποιημένος αν το έργο μου κριθεί ωφέλιμο από όσους θελήσουν να έχουν ακριβή γνώση των γεγονότων που συνέβησαν και εκείνων που θα συμβούν στο μέλλον, τα οποία από την πλευρά της ανθρώπινης φύσης, θα είναι όμοια ή παραπλήσια. Έγραψα την Ιστορία μου για να μείνει αιώνιο κτήμα των ανθρώπων και όχι σαν έργο επίκαιρου διαγωνισμού για ένα πρόσκαιρο ακροατήριο».

Θουκυδίδης, Ἱστορίαι, Βιβλίο Α. 22.4

Κτῆμα ἐς ἀεί...

 

Η Σικελική Πολιορκία απέναντι στον Διάλογο Αθηναίων-Μηλίων του Θουκυδίδη

Ανάλυση

Ο Θουκυδίδης, στην Ιστορία του Πελοποννησιακού Πολέμου, τοποθετεί σκόπιμα τον Διάλογο των Μηλίων (Βιβλίο Ε΄, 84-116, 416 π.Χ.) ακριβώς πριν την αφήγηση της Σικελικής Εκστρατείας (Βιβλία ΣΤ΄-Ζ΄, 415-413 π.Χ.). Αυτή η άμεση διαδοχή δεν είναι τυχαία: ο διάλογος λειτουργεί ως θεωρητική προειδοποίηση (ή «ακτινογραφία») της αθηναϊκής ύβρεως, ενώ η πολιορκία των Συρακουσών είναι η πρακτική συνέπεια και η τιμωρία (νέμεσις) της ίδιας νοοτροπίας.

Σύντομη υπενθύμιση του Διαλόγου Μηλίων

Οι Αθηναίοι, μετά την κατάληψη της Μήλου (ουδέτερης και μικρής νησιωτικής πόλης), καλούν τους Μηλίους να παραδοθούν χωρίς μάχη. Ο διάλογος είναι φανταστικός (ο Θουκυδίδης τον συνθέτει), αλλά αποτυπώνει την καθαρή λογική του ισχυρού:

• Αθηναίοι: «Το δίκαιο ισχύει μόνο μεταξύ ίσων δυνάμεων. Οι ισχυροί κάνουν ό,τι μπορούν, οι αδύναμοι υποφέρουν ό,τι πρέπει.»


• Μήλιοι: «Υπάρχει δικαιοσύνη, θεοί, ελπίδα, συμμαχίες…»


• Αποτέλεσμα: Οι Μήλιοι αρνούνται → Αθηναίοι πολιορκούν, σφάζουν τους άνδρες, πουλούν τις γυναίκες και τα παιδιά ως δούλους.

Εδώ η Αθήνα δικαιολογεί θεωρητικά τον ιμπεριαλισμό της: η ισχύς είναι ο μόνος νόμος, η ηθική είναι πολυτέλεια για τους αδύναμους.

Η Σικελική Πολιορκία (415-413 π.Χ.)

Οι Αθηναίοι στέλνουν τεράστια εκστρατευτική δύναμη (πάνω από 100 τριήρεις, 5.000 οπλίτες, 30.000 άνδρες συνολικά) εναντίον της Συρακούσας – της πιο ισχυρής πόλης της Σικελίας, δημοκρατικής και πλούσιας, που δεν είχε απειλήσει την Αθήνα.

• Αρχηγοί: Αλκιβιάδης (υπέρμαχος), Νικίας (σκεπτικός), Λάμαχος.


• Φάσεις: Αρχική υπεροπτική επίθεση → Πολιορκία με τείχη και στόλο → Άφιξη Σπαρτιατών (Γύλιππος) → Ολοκληρωτική καταστροφή: ολόκληρος ο αθηναϊκός στόλος και ο στρατός εξοντώνονται, χιλιάδες σκοτώνονται ή αιχμαλωτίζονται και πεθαίνουν στα λατομεία, όπως περιγράφει δραματικά ο Θουκυδίδης.

Η Αθήνα χάνει τα πάντα: στόλο, στρατό, χρήμα, άνδρες. Είναι η μεγαλύτερη στρατιωτική καταστροφή στην ιστορία της πόλης.

Άμεση αντίθεση / Σύγκριση («απέναντι στο»)

Κεντρική αντίθεση:

• Στη Μήλο οι Αθηναίοι είναι οι ισχυροί και επιβάλλουν τον νόμο τους χωρίς συνέπειες.
• Στη Σικελία οι Αθηναίοι πιστεύουν ότι είναι ακόμα οι ισχυροί, αλλά η πραγματικότητα τους αντιστρέφει: γίνονται οι «αδύναμοι» απέναντι στη συμμαχία Συρακουσών-Σπάρτης. Ο «άδικος λόγος» που χρησιμοποίησαν στη Μήλο γυρίζει εναντίον τους.

Ο Θουκυδίδης το τονίζει με την δομή του έργου: ο διάλογος τελειώνει με την καταστροφή της Μήλου και αμέσως αρχίζει η συζήτηση στην Αθήνα για την εκστρατεία. Είναι σαν να λέει: «Αυτό που κάνατε στη Μήλο, θα το πληρώσετε στη Σικελία».

Το βαθύτερο μάθημα: Ύβρις → Νέμεσις → Τίσις

Οι όροι ύβρις, άτη, νέμεσις και τίσις καθιερώθηκαν στην αρχαία Ελλάδα και είχαν συγκεκριμένη έννοια και ρόλο στην καθημερινή ζωή.

Ύβρις: υπερεκτίμηση ικανοτήτων, αλαζονεία, προσβολή προς θεούς και νόμους.

Άτη: θόλωμα μυαλού, τύφλωση από θεϊκή παρέμβαση.

Νέμεσις: οργή και εκδίκηση των θεών.

Τίσις: τελική τιμωρία και συντριβή.

 

• Ύβρις (υπεροψία): Η Αθήνα μετά την «Νίκη της Σφακτηρίας» και την Ειρήνη του Νικία (421 π.Χ.) πιστεύει ότι μπορεί τα πάντα.


• Νέμεσις (τιμωρία): Η Σικελία. Οι Αθηναίοι παθαίνουν ακριβώς ό,τι απείλησαν τους Μήλιους.


• Τίσις (εκδίκηση/κάθαρση): Η Αθήνα χάνει την ηγεμονία της και τελικά χάνει τον πόλεμο το 404 π.Χ.

Η Σικελική Πολιορκία δεν είναι απλώς επόμενο επεισόδιο – είναι η δραματική απόδειξη του Διαλόγου των Μηλίων. Ο Θουκυδίδης μας δείχνει ότι η καθαρή λογική της ισχύος γίνεται αυτοκαταστροφική σε μεγαλύτερη κλίμακα.

Θουκυδίδης το 2026: Οι ΗΠΑ επαναλαμβάνουν το λάθος των Αθηναίων

Υπάρχει μια εντυπωσιακή και ανησυχητική παράλληλος μεταξύ της θέσης των Αθηναίων στον Θουκυδίδη και της στάσης των ΗΠΑ απέναντι στο Ιράν (20 Μαρτίου 2026). Η ιστορία δεν επαναλαμβάνεται ίδια, αλλά σπειροειδώς: υπερβολική αυτοπεποίθηση, «δίκαιο του ισχυρού», υποτίμηση αντιπάλου, κίνδυνος αυτοκαταστροφής (Ύβρις → Νέμεσις).

Βασικές ομοιότητες (παράλληλοι με τον Θουκυδίδη)

1. Η λογική του «οι ισχυροί κάνουν ό,τι μπορούν, οι αδύναμοι υποφέρουν ό,τι πρέπει»

Στον Διάλογο των Μηλίων, οι Αθηναίοι απορρίπτουν κάθε ηθική/θεϊκή δικαιολόγηση και επιβάλλουν παράδοση με ωμή ισχύ.

Σήμερα (Μάρτιος 2026): Οι ΗΠΑ υπό τον Trump και το Ισραήλ ξεκίνησαν στις 28 Φεβρουαρίου 2026 μαζικές αεροπορικές επιθέσεις κατά του Ιράν (Operation Epic Fury), σκοτώνοντας τον Ανώτατο Ηγέτη Ali Khamenei, δεκάδες ακόμα Ανώτατους Αξιωματικούς του, καταστρέφοντας ναυτικό, αεροπορία, αεράμυνα, πυραυλικές εγκαταστάσεις, πυρηνικά sites (Natanz, Fordow, Parchin κ.λπ.), και χτυπώντας πάνω από 7.000–15.000 στόχους. Η αμερικανική ρητορική (Trump, Hegseth, CENTCOM) είναι καθαρά: «καταστρέφουμε το καθεστώς», «το Ιράν δεν έχει πια ναυτικό/αεροπορία», «τελειώνουμε τη δουλειά», χωρίς αναφορά σε Διεθνές Δίκαιο ή διαπραγματεύσεις πέρα από «ή συμφωνείτε ή χάνετε τα πάντα». Αυτό θυμίζει ακριβώς την αθηναϊκή αλαζονεία: η ισχύς δικαιολογεί τα πάντα.

2. Υποτίμηση του αντιπάλου και υπερβολική φιλοδοξία

Οι Αθηναίοι πίστεψαν ότι η Μήλος (μικρή, ουδέτερη) θα πέσει εύκολα → μετά πήγαν στη Σικελία (μεγάλη, ισχυρή, μακριά) και καταστράφηκαν.

Οι ΗΠΑ/Ισραήλ ξεκίνησαν με στόχο «regime change», καταστροφή πυρηνικού/πυραυλικού προγράμματος, και «αποτροπή απειλής». Αλλά το Ιράν αντέδρασε:

• Εκτόξευσε εκατοντάδες βαλλιστικούς πυραύλους/drones σε Ισραήλ, βάσεις ΗΠΑ σε Bahrain, Qatar, Kuwait, UAE, Jordan, Saudi Arabia, ακόμα και Κύπρο.

• Χτύπησε ενεργειακές εγκαταστάσεις (Qatar LNG, Saudi/Gulf sites).

• Έκλεισε (ή απειλεί) το Στενό του Ορμούζ → εκτόξευση τιμών πετρελαίου/φυσικού αερίου. 

• Αποτέλεσμα: ο πόλεμος επεκτείνεται (energy war, proxies όπως Houthis/Hezbollah), κόστος των ΗΠΑ ήδη δισεκατομμύρια δολάρια ανά ημέρα, περίπου 13-19 νεκροί Αμερικανοί στρατιώτες μέχρι 19 Μαρτίου, ζημιές σε 17+ βάσεις. Ο Trump λέει «νομίζαμε θα ήταν χειρότερα οικονομικά» και «δεν βάζουμε στρατό στο Ιράν», αλλά η κατάσταση θυμίζει Σικελία: η «εύκολη» νίκη γίνεται παρατεταμένη, δαπανηρή σύγκρουση.

3. Διαπραγματεύσεις ως «προπέτασμα» πριν την κλιμάκωση

Πριν τη Σικελία, οι Αθηναίοι είχαν Ειρήνη Νικία (421 π.Χ.), αλλά η ύβρις τους οδήγησε σε νέα εκστρατεία.

Πριν τις 28/2/2026, υπήρχαν έμμεσες διαπραγματεύσεις (Ομάν, Γενεύη, Βιέννη) για πυρηνικό πρόγραμμα (2025–2026 talks), με «σημαντική πρόοδο» κατά Ομάν, αλλά ο Trump έθεσε 60ήμερο deadline, απαιτώντας πλήρη διάλυση εγκαταστάσεων, εξαγωγή uranium, permanent deal. Όταν δεν υπήρξε συμφωνία → απευθείας επίθεση. Οι διαπραγματεύσεις φαίνεται να χρησιμοποιήθηκαν ως «δικαιολογία» ή χρονικό περιθώριο για προετοιμασία.

4. Κίνδυνος νέμεσης (τιμωρίας)

Στον Θουκυδίδη, η ύβρις των Αθηναίων φέρνει καταστροφή στη Σικελία → αρχή του τέλους.

Σήμερα: Αναλυτές (Evercore, CSIS, CNN) λένε «δύσκολο να δούμε πώς τελειώνει ο πόλεμος», «backfiring», τεράστιο κόστος, κίνδυνος ευρύτερου πολέμου, οικονομική αναταραχή (πετρέλαιο/αέριο). Ο Trump λέει «νικάμε», αλλά υπάρχουν φήμες/προσπάθειες του Ιράν για έμμεσες συνομιλίες (μέσω τρίτων), ενώ η Ρωσία & Κίνα δίνουν πληροφορίες στο Ιράν. Αν ο πόλεμος παραταθεί, οι ΗΠΑ μπορεί να βρεθούν σε θέση «Αθηναίων στα λατομεία Συρακουσών».

Διαφορές - δεν είναι 1:1

• Οι ΗΠΑ έχουν συντριπτική στρατιωτική υπεροχή (air superiority, bunker-busters, carriers) – το Ιράν δεν είναι «ισότιμο» όπως η Συρακούσα.

• Δεν υπάρχει (ακόμα) χερσαία εισβολή – Ο Trump αποκλείει «boots on the ground».

• Παγκόσμιο πλαίσιο: οικονομική αλληλεξάρτηση, πυρηνικοί κίνδυνοι, proxies (όχι μόνο κλασικός πόλεμος).

• Ο Trump βλέπει τον εαυτό του ως «deal-maker», όχι ακριβώς όπως οι Αθηναίοι (δημοκρατική αυτοκρατορία).

Συμπέρασμα

Η ιστορία επαναλαμβάνεται σε σπείρα: κάθε στροφή φέρνει τα ίδια πάθη σε μεγαλύτερη κλίμακα, με μεγαλύτερη ταχύτητα και μεγαλύτερο κίνδυνο. Μια υπερδύναμη (ΗΠΑ), σε φάση υπεροψίας μετά από προηγούμενες «νίκες»/αποτροπές, χρησιμοποιεί ωμή ισχύ για να επιβάλει βούληση σε έναν «αδύναμο» (Ιράν), αγνοώντας προειδοποιήσεις, ηθική, μακροπρόθεσμες συνέπειες. Ο Διάλογος Μηλίων μοιάζει με την αμερικανική ρητορική «ή συμφωνείτε στα πυρηνικά ή καταστρεφόμαστε», ενώ ο πόλεμος θυμίζει Σικελία: αρχική «εύκολη» υπεροχή → επέκταση, κόστος, αμφιβολίες για έξοδο.

Αν ο πόλεμος δεν τελειώσει γρήγορα (όπως ελπίζει ο Trump), η νέμεσις μπορεί να έρθει με οικονομική κρίση, απώλειες, περιφερειακή αποσταθεροποίηση – ακριβώς όπως προειδοποιεί ο Θουκυδίδης: η ύβρις τιμωρείται όταν ο ισχυρός ξεχνά ότι η ισχύς δεν είναι αιώνια.

Commun✮rios

Ο Δούρειος Ίππος του Μεταμοντέρνου: Από τους Καταδότες της CIA στην Ψηφιακή Τυραννία της Silicon Valley

 

«Ο Προμηθέας φέρνει τη φωτιά στους ανθρώπους» είναι ένας πίνακας του Heinrich Fuger

Commun✮rios

Σε πολλές σύγχρονες αναλύσεις παρατηρείται μια επίμονη τάση απενεχοποίησης των θεωρητικών του μεταμοντέρνου. Παρουσιάζονται συχνά ως «παρεξηγημένες ιδιοφυΐες», των οποίων η υποτιθέμενη αρετή για «απελευθέρωση» και «αφύπνιση» πήγε χαμένη ή καταπόθηκε από το σύστημα.

Αυτή η αφήγηση είναι μια επικίνδυνη ψευδαίσθηση. Δεν υπήρξε καμία «χαμένη αρετή». Ο Οργουελ δεν ήταν ένας «προφητικός συγγραφέας», αλλά ένας συνειδητός καταδότης κομμουνιστών στις μυστικές υπηρεσίες. Οι Φουκώ, Ντελέζ, Ντεριντά και οι όμοιοί τους δεν ήταν θύματα, αλλά επαγγελματίες αναθεωρητές και πολέμιοι του σοβιετικού μοντέλου, που εξαργύρωσαν την εμπορευματοποιημένη τους θεωρία με τη χρηματοδότηση της CIA, είτε άμεσα, είτε έμμεσα.

Το μεταμοντέρνο δεν ήταν ένα ατύχημα της σκέψης, αλλά μια σχεδιασμένη επίθεση στη λογική και στο συλλογικό υποκείμενο.

Πρέπει να θυμηθούμε το ιστορικό πλαίσιο:

Αυτοί οι θεωρητικοί ανδρώθηκαν πάνω στην εκρηκτική άνθιση της τηλεόρασης των ΜΜΕ και της διαφήμισης. Ο Μάης του '68 δεν ήταν παρά μια πρώιμη «πορτοκαλί επανάσταση» που έβαλε τις βάσεις για τον σημερινό κατακερματισμό.

Η τηλεόραση τότε δεν μετέδιδε απλώς «πληροφορία». Κατασκεύαζε την επιθυμία, χρησιμοποιώντας τον «νομαδισμό» και την «αποδόμηση» για να πείσει τη μάζα ότι η ελευθερία βρίσκεται στην κατανάλωση. Ηταν η εποχή που η εξέγερση έγινε αισθητική και lifestyle, με τους μεταμοντέρνους να λειτουργούν ως οι ιδανικοί σκηνοθέτες αυτού του θεάματος.

Σήμερα, η αντιστοιχία είναι απόλυτη αλλά πολύ πιο επικίνδυνη. Από το «γυαλί» περάσαμε στον αλγόριθμο. Τα σύγχρονα μέσα χειραγώγησης, με τα κοινωνικά δίκτυα και τα Big Data να είναι η τελειοποιημένη μορφή εκείνης της τηλεοπτικής δράσης.

Αν τότε η TV επέβαλλε την εικόνα, σήμερα ο αλγόριθμος επιβάλλει τη σκέψη, φακελώνοντάς σε ως δέσμη δεδομένων και σερβίροντάς σου μια ψευδαίσθηση πραγματικότητας. Η Gig Economy (Uber, Wolt) βάφτισε την εργασιακή περιπλάνηση ως «νομαδισμό», ενώ η CIA, μέσω της In-Q-Tel, χρηματοδοτεί τεχνολογίες που αναλύουν τη «συλλογική επιθυμία» για να προβλέψουν και να καταστείλουν κάθε αντίδραση.

Αυτή η διαδικασία δεν είναι τυχαία. Η έκθεση της CIA του 1985 ^[1] αποκάλυψε ότι οι Γάλλοι μεταμοντέρνοι ήταν πληρωμένοι εργολάβοι της αποδόμησης. Χρησιμοποίησαν τον νεομαρξισμό του Αλτουσέρ ως όχημα για να αποσυνθέσουν τον ιστορικό υλισμό εκ των έσω.

Ο Φουκώ δεν αναέσυρε το Πανοπτικόν του Μπένθαμ για να μας «αφυπνίσει», αλλά για να λειτουργήσει ως προοικονομία στα μυαλά των μαζών, ώστε η επιτήρηση να γίνει αποδεκτή ως αναπόδραστη μοίρα. Ομοίως, η διδασκαλία του Ντελέζ στις σχολές πολέμου του Ισραήλ και η εφαρμογή της στη Ναμπλούς το 2002, όπου οι στρατιώτες κινούνταν μέσα από τους τοίχους των σπιτιών, δείχνει πώς η θεωρία της «ρευστότητας» έγινε εργαλείο ωμής στρατιωτικής καταστολής.

Η Silicon Valley καταβρόχθισε αυτές τις θεωρίες για να μετατρέψει τον άνθρωπο σε μέρισμα. Οι αναθεωρητές αυτοί δεν θα ήταν γνωστοί αν δεν ήταν συνειδητοί χειραγωγοί με σκοπό τον κατακερματισμό του συλλογικού υποκειμένου, ώστε να μην αμφισβητηθεί ποτέ η κυριαρχία του κεφαλαίου.

Το «κλειδί» για να καταλάβουμε ότι το μεταμοντέρνο δεν έπεσε από τον ουρανό, αλλά ήταν η αναγκαία ιδεολογική θωράκιση του καπιταλισμού σε μια συγκεκριμένη φάση της πολιτικής οικονομίας, είναι οι θέσεις του ιστορικού υλισμού: 

η «βάση» είναι η οικονομία που καθορίζει το «εποικοδόμημα» - τις ιδέες:

Όταν ο καπιταλισμός πέρασε από τον Φορντισμό -της μαζικής παραγωγής του εργοστασίου - στην παγκοσμιοποιημένη, άυλη και «ελαστική» παραγωγή- δηλαδή η ανασφάλεια του εργάτη - χρειαζόταν μια θεωρία που να δικαιολογεί την αποδιοργάνωση. Το μεταμοντέρνο, με την αποθέωση της «ρευστότητας» και της «ροής», παρείχε το ιδεολογικό άλλοθι για την καταστροφή των σταθερών εργασιακών σχέσεων και των συνδικάτων. 

Στην πολιτική οικονομία του ύστερου καπιταλισμού, το κέρδος δεν βγαίνει πια μόνο από το ατσάλι, αλλά από την πληροφορία, την εικόνα και την επιθυμία. Το μεταμοντέρνο, ισχυριζόμενο ότι «δεν υπάρχει πραγματικότητα, παρά μόνο σημαινόμενα», μετέτρεψε την ίδια την ανθρώπινη ύπαρξη σε εμπόρευμα. Η αστική ιδεολογία χρησιμοποίησε το μεταμοντέρνο για να πείσει τον εργαζόμενο ότι η ταυτότητά του είναι το «προϊόν» που καταναλώνει και όχι η θέση του στην παραγωγή.

Στο έργο του «Φετιχισμός του Εμπορεύματος» ο Μαρξ περιέγραψε πώς οι σχέσεις μεταξύ ανθρώπων παίρνουν τη μορφή σχέσεων μεταξύ πραγμάτων. Το μεταμοντέρνο -ειδικά στην Ψηφιακή Εποχή- το απογείωσε αυτό: οι άνθρωποι έγιναν «ψηφιακά είδωλα». Η CIA και η αστική τάξη χρηματοδότησαν αυτές τις θεωρίες γιατί ήξεραν ότι αν ο άνθρωπος χάσει την επαφή με την υλική βάση της εκμετάλλευσής του, δεν θα μπορέσει ποτέ να οργανωθεί πολιτικά.

Ο ιστορικός υλισμός διδάσκει ότι η κοινωνία κινείται βάσει νόμων και ότι η ανατροπή του καπιταλισμού είναι ιστορική αναγκαιότητα. Η αστική ιδεολογία, μέσω του μεταμοντέρνου, εισήγαγε το «χάος» και το «τυχαίο». Αν δεν υπάρχουν νόμοι στην ιστορία, τότε ο καπιταλισμός είναι αιώνιος και κάθε προσπάθεια για κεντρικό σχεδιασμό ή συλλογική απελευθέρωση, βαφτίζεται «ολοκληρωτισμός».

Στην ουσία, το μεταμοντέρνο είναι η φιλοσοφία της ήττας που θέλει να επιβάλει η αστική τάξη. Το μεταμοντέρνο προσπαθεί να μας πείσει ότι η ιστορία δεν έχει κατεύθυνση, ακριβώς για να μας εμποδίσει να της δώσουμε εμείς την κατεύθυνση που οδηγεί στην ανατροπή.

Απέναντι σε αυτόν τον μυστικιστικό σχετικισμό, ο μόνος επαναστατικός δρόμος είναι η επιστροφή στον διαλεκτικό υλισμό. Ο Εβάλντ Ιλιένκοφ στο έργο του «Το Μαύρο Κουτί της Νοημοσύνης» μας προειδοποίησε:

«Δεν είναι ο Ανθρωπος που χρησιμοποιεί τη Μηχανή, αλλά η Μηχανή χρησιμοποιεί τον Ανθρωπο, καταναλώνοντας τη ζωντανή σάρκα του». Μας έδειξε ότι η γνώση πρέπει να είναι ΟΛΟΤΗΤΑ. Από τον Μπετόβεν και τον Ρέμπραντ μέχρι τον Σπινόζα και τον Χέγκελ, για να μπορέσει ο άνθρωπος να επιστρέψει στον εαυτό του τη χαμένη του δύναμη.

Η Τεχνητή Νοημοσύνη επιβεβαιώνει τη διαλεκτική. Ο τρόπος λειτουργίας της, έστω και μη συνειδητά, είναι απαύγασμα της διαλεκτικής της ίδιας της φύσης. Η AI δεν «σκέφτεται»· είναι νεκρή εργασία, η αποκρυσταλλωμένη κοινωνική δράση δισεκατομμυρίων ανθρώπων. Αν δεν την κατανοήσουμε διαλεκτικά και δεν την κοινωνικοποιήσουμε, θα παραμείνει το απόλυτο όπλο στα χέρια των τεχνοκρατών». Αυτό δίνει την επαναστατική διέξοδο: 

η τεχνολογία πρέπει να περάσει στα χέρια της κοινωνίας.

Η επιστροφή στη σφαιρική σκέψη, όπου ο τεχνίτης, ο καλλιτέχνης και ο επιστήμονας ενώνονται, είναι ο μόνος τρόπος να ανακτήσουμε την ουσία της ζωής μας και να γίνουμε ξανά οι συνειδητοί δημιουργοί της ιστορίας μας.

Σε τελική ανάλυση, η μάχη ενάντια στο μεταμοντέρνο δεν είναι μια θεωρητική διαμάχη ακαδημαϊκών, αλλά μια καθαρά ταξική σύγκρουση. Η αστική τάξη χρηματοδότησε την αποδόμηση της λογικής και τον δικαιωματισμό των ταυτοτήτων για έναν και μόνο σκοπό: 

να καταστήσει την υπεραξία αόρατη και την εκμετάλλευση μη μετρήσιμη. Όταν η βάση της κοινωνίας (η παραγωγή) γίνεται "ψηφιακή" και "ελαστική", το εποικοδόμημα (η ιδεολογία) γίνεται "ρευστό" και "άπιαστο". 

Η επιστροφή στη διαλεκτική ολότητα και στην ιστορική νομοτέλεια δεν είναι νοσταλγία, είναι η μοναδική μας δυνατότητα να επαναφέρουμε τη συζήτηση εκεί που τρέμει το κεφάλαιο:

στην ιδιοκτησία των μέσων παραγωγής και στον έλεγχο της τεχνολογίας από την ίδια την κοινωνία. Η ιστορία έχει νόμους, και ο σημαντικότερος είναι ότι καμία μηχανή δεν μπορεί να υποκαταστήσει τη συνειδητή οργάνωση των ανθρώπων που αποφασίζουν να γίνουν οι κυρίαρχοι του μέλλοντός τους.

 

↑ 1. Έκθεση CIA 1985

Muḥammad ibn Mūsā al-Khwārizmī

 

Muḥammad ibn Mūsā al-Khwārizmī

Πέρσης πολυμαθής που παρήγαγε κριτικά έργα στα μαθηματικά, την αστρονομία και τη γεωγραφία

Commun✮rios

Ο Πέρσης μαθηματικός Muhammad ibn Mūsā al-Khwārizmī, μερικές φορές γνωστός ως ο πατέρας της άλγεβρας, ήταν ένας από τους στοχαστές με τη μεγαλύτερη επιρροή όλων των εποχών. έφερε επανάσταση στην άλγεβρα και τα θεμελιώδη έργα του στα μαθηματικά, την αστρονομία και τη γεωγραφία έχουν αποδειχθεί ο θεμέλιος λίθος για αιώνες προόδου σε όλο τον κόσμο.

Ο Al-Khwarizmi γεννήθηκε περίπου το 780 μ.Χ., και παρόλο που η γενέτειρά του δεν είναι γνωστή με βεβαιότητα, το al-Khwarizmī στο όνομά του μπορεί να σημαίνει «ο ντόπιος της Khwarazm», που εκείνη την εποχή ήταν μέρος του Μεγάλου Ιράν, αλλά τώρα είναι μέρος του Τουρκμενιστάν και του Ουζμπεκιστάν, τόσοι πολλοί πιστεύουν ότι μεγάλωσε σε αυτήν την περιοχή.

Ο Al-Khwārizmī εργάστηκε και στη συνέχεια έγινε διευθυντής του House of Wisdom στη Βαγδάτη, στο σημερινό Ιράκ, το οποίο ήταν η πρωτεύουσα της ισλαμικής αυτοκρατορίας εκείνη την εποχή. Σε αυτό το κέντρο επιστημονικής έρευνας και διδασκαλίας, επέβλεψε τη μετάφραση πολλών σημαντικών ελληνικών και ινδικών μαθηματικών και αστρονομικών έργων στα αραβικά. Παρήγαγε επίσης πρωτότυπο έργο που είχε διαρκή επιρροή στην πρόοδο των μουσουλμανικών και ευρωπαϊκών μαθηματικών.

Ο ιδρυτής της άλγεβρας

Οι όροι άλγεβρα και αλγόριθμος προέρχονται από το όνομα του al-Khwārizmī και το έργο του. Η λατινοποίηση του ονόματός του ως Algoritmi οδήγησε στον όρο «αλγόριθμος». Και η λέξη άλγεβρα προέρχεται από το al-jabr στον τίτλο ενός βιβλίου-ορόσημο που έγραψε περίπου το 820 μ.Χ., al-Kitāb al-Mukhtaṣar fī Ḥisāb al-Jabr wal-Muqābalah, ή The Compendious Book on Calculation by Completion and Balancing . Το βιβλίο εισήγαγε θεμελιώδεις μεθόδους για την επίλυση εξισώσεων και καθιέρωσε την πειθαρχία της άλγεβρας .

Το ίδιο το Al-Jabr σημαίνει «αποκατάσταση» και αναφέρεται στην προσθήκη ενός αριθμού και στις δύο πλευρές μιας εξίσωσης για ενοποίηση ή ακύρωση όρων. Ωστόσο, ο al-Khwārizmī χρησιμοποίησε λέξεις για να εξηγήσει μαθηματικά προβλήματα και διαγράμματα για να τα λύσει αντί για το είδος της αλγεβρικής σημειογραφίας που χρησιμοποιείται γενικά σήμερα.

Το βιβλίο έδειξε πώς να λύσετε πολυωνυμικές εξισώσεις και αλγεβρικές μεθόδους γραφής μιας έκφρασης σε απλούστερη μορφή, μια τακτική γνωστή ως αναγωγή. Κάλυψε επίσης βασικές έννοιες όπως η μετακίνηση μιας αρνητικής ποσότητας από τη μια πλευρά μιας εξίσωσης στην άλλη και η αλλαγή του πρόσημου της, που ονομάζεται ολοκλήρωση, και η αφαίρεση της ίδιας ποσότητας και από τις δύο πλευρές, γνωστή ως εξισορρόπηση. Συγκεκριμένα, ο al-Khwārizmī ανέπτυξε μια φόρμουλα για τη συστηματική επίλυση τετραγωνικών εξισώσεων χρησιμοποιώντας την ολοκλήρωση και την εξισορρόπηση για να αναγάγει οποιαδήποτε εξίσωση σε μια που είναι επιλύσιμη.

Master των αλγορίθμων

Επηρεασμένος από τις μεταφράσεις που έγιναν στον Οίκο της Σοφίας, ο al-Khwārizmī είδε τις μεγάλες δυνατότητες του ινδουιστικού αριθμητικού συστήματος. Η εργασία του για την αριθμητική χρησιμοποιώντας το 1 έως το 9 και τον αριθμό 0 ήταν τελικά υπεύθυνη για την εισαγωγή αυτού που τώρα αποκαλούμε ινδουο-αραβικούς αριθμούς ή αραβικούς αριθμούς, πρώτα στον ισλαμικό κόσμο και μετά στον δυτικό κόσμο.

Η επαναστατική προσέγγισή του στα μαθηματικά κατέστησε δυνατούς τους σημερινούς αλγοριθμικά βασισμένους υπολογιστές μας , αλλά δεν εφηύρε αλγόριθμους. Οι αριθμητικοί αλγόριθμοι χρησιμοποιήθηκαν από τους αρχαίους Βαβυλώνιους γύρω στο 2500 π.Χ.

Λέγεται επίσης ότι ο Al-Khwārizmī ανέπτυξε τη μέθοδο πολλαπλασιασμού με πλέγμα ή κόσκινο πολλαπλασιασμού μεγάλων αριθμών. Η μέθοδος του πλέγματος εισήχθη στην Ευρώπη από τον Ιταλό μαθηματικό Fibonacci , ο οποίος βοήθησε στη διάδοση του έργου του στη Δύση.

Αστρονομικές ανακαλύψεις

Οι εργασίες που διεξήγαγε ο al-Khwārizmī ξεπέρασαν πολύ τα μαθηματικά . Έκανε σημαντική συμβολή στην αστρονομία , αναπτύσσοντας το πρώτο τεταρτημόριο για τον προσδιορισμό του χρόνου παρατηρώντας τον ήλιο ή τα αστέρια. Συνέταξε ένα σύνολο αστρονομικών πινάκων, γνωστών ως Zīj al-Sindhind ( Αστρονομικοί πίνακες του Siddhanta ), βασισμένος σε πολλές ινδουιστικές και ελληνικές πηγές, και κάλυπτε πτυχές, συμπεριλαμβανομένου του υπολογισμού των θέσεων του ήλιου, της σελήνης και των πλανητών και πότε θα συμβούν εκλείψεις.

Ο Αλ-Χουαριζμί βελτίωσε επίσης τη θεωρία και την κατασκευή των ηλιακών ρολογιών και, λόγω της δουλειάς του, τοποθετούνταν συχνά ηλιακά ρολόγια στα τζαμιά για να δείχνουν την ώρα της προσευχής. Η δουλειά του σε αυτόν τον τομέα τον οδήγησε να γράψει πολλά άλλα έργα, συμπεριλαμβανομένης της περιγραφής των κανόνων για το πότε ορισμένα γεγονότα πρέπει να είναι στο εβραϊκό ημερολόγιο .

Η κύρια άλλη περιοχή στην οποία ο al-Khwārizmī παρήγαγε σημαντικά έργα ήταν η γεωγραφία. Το Kitāb ṣūrat al-arḍ ( Η Εικόνα της Γης h· και συχνά μεταφράζεται ως Γεωγραφία ), κάλυπτε ουσιαστικά τον κόσμο όπως ήταν γνωστός τότε. Επιβλέποντας περίπου 70 γεωγράφους, αναθεώρησε και επέκτεινε το προηγούμενο έργο του Αιγυπτιακού πολυμαθητή Πτολεμαίου για τη γεωγραφία για να καλύψει τις συντεταγμένες περίπου 2400 τοποθεσιών σε όλο τον κόσμο, ιδιαίτερα γύρω από τη Μεσόγειο Θάλασσα και πόλεις στην Αφρική και την Ασία, συμπεριλαμβανομένων καταλόγων με γεωγραφικά πλάτη και μήκη, πόλεις, θάλασσες , βουνά, νησιά και ποτάμια.

Βοήθησε επίσης στην κατασκευή ενός παγκόσμιου χάρτη για τον προστάτη του, τον χαλίφη Αλ-Μαμούν , και συμμετείχε σε ένα έργο για τον προσδιορισμό της περιφέρειας της Γης στο πιο ακριβές μέτρο που έχει μέχρι σήμερα.

Ο Al-Khwārizmī πέθανε περίπου το 850 μ.Χ., έχοντας κάνει έργα που θα κατέληγαν να διαμορφώσουν το μέλλον του κόσμου. Επηρέασε τους μεσαιωνικούς μαθηματικούς Φιμπονάτσι, Άλμπερντ και Ρότζερ Μπέικον , αλλά μέσω της δημιουργίας του στην άλγεβρα, έχει επηρεάσει ουσιαστικά κάθε μαθηματικό έκτοτε.

Βασικά στοιχεία

Πλήρες όνομα : Muḥammad ibn Mūsā al-Khwārizmī

Γεννήθηκε : γ. 780 Khwarazm, Περσία (πιθανώς)

Πέθανε : γ. 850 ηλικίας περίπου 70 ετών στη Βαγδάτη του Ιράκ

Ο Πέρσης πολυμαθής Muḥammad ibn Mūsā al-Khwārizmī είναι διάσημος για την παραγωγή κριτικών έργων στα μαθηματικά, την αστρονομία και τη γεωγραφία.

πηγή: newscientist 

Η Γεωπολιτική της Απάτης: Ιρανικό Οπλοστάσιο, «Στρατηγικοί Αναλυτές» και η Σούδα στο Στόχαστρο

 

Commun✮rios

Στην αυγή του 2026, η Ελλάδα βρίσκεται σε μια τραγική παγκόσμια πρωτοτυπία: η πολιτική ηγεσία μετατρέπει τη χώρα σε ορμητήριο ιμπεριαλιστικών πολέμων, ενώ η δημοσιογραφική ελίτ την κρατά σε καθεστώς απόλυτου πληροφοριακού ευνουχισμού. Με τη χώρα μας να κατρακυλά στην 89η θέση παγκοσμίως και στην τελευταία θέση της ΕΕ (27η) στην ελευθερία του τύπου, η «ενημέρωση» έχει πάψει να είναι λειτούργημα. Είναι πλέον ένας μηχανισμός προώθησης της ΝΑΤΟϊκής προπαγάνδας που στοχεύει στον πλήρη κατακερματισμό της κριτικής σκέψης του λαού.

Οι πληρωμένοι «στρατηγικοί αναλυτές», λειτουργώντας ως φερέφωνα του ΝΑΤΟ, υποβαθμίζουν συστηματικά το οπλοστάσιο του Ιράν. Παρουσιάζουν μια εικόνα «τεχνολογικής καθυστέρησης», την ώρα που τα ίδια τους τα αφεντικά τρέμουν την ασύμμετρη υπεροχή της Τεχεράνης. Αυτοί οι κονδυλοφόροι δεν είναι άσχετοι· είναι στρατευμένοι στη δημιουργία μιας ιδεαλιστικής φαντασίωσης όπου ο δυτικός ιμπεριαλισμός είναι ανίκητος.

Η υποβάθμιση του πραγματικού οπλοστασίου του Ιράν σε μια «παρωχημένη» δύναμη δεν είναι απλή άγνοια· είναι ένας ενορχηστρωμένος πληροφοριακός ευνουχισμός του ελληνικού λαού.

1. Η Τεχνική Πραγματικότητα: Το Shahed-136 και η Ρωσική «Ιδιοφυΐα»

Ενώ τα τηλεοπτικά παράθυρα περιγελούν τα ιρανικά drones ως «φθηνά παιχνίδια», η τεχνική ανάλυση (που συχνά λογοκρίνεται από το YouTube με διαγραφές βίντεο όπως αυτό του Alexander Kogalenko) αποκαλύπτει μια εφιαλτική για το ΝΑΤΟ αλήθεια.

Το Shahed-136 (και ο «μεγάλος αδελφός» του, το Arash II / Kian 2) δεν είναι «τυφλά» όπλα. Η Ρωσία, λειτουργώντας ως στρατηγικός αρωγός, προχώρησε σε μια ιδιοφυή αναβάθμιση: αντικατέστησε το αδρανειακό σύστημα πλοήγησης με τη μονάδα ελέγχου GLONASS-K2.

Τι είναι το GLONASS-K2; Είναι το παγκόσμιο δορυφορικό σύστημα της Ρωσίας. Παρέχει στο drone «μάτια» σε κάθε σπιθαμή του πλανήτη, συμπεριλαμβανομένης της Σούδας και του Ακρωτηρίου.

Χειρουργική Ακρίβεια: Μέσω κρυπτογραφημένων στρατιωτικών σημάτων, ένα drone των μόλις $15.000 αποκτά ακρίβεια εκατοστών, παρακάμπτοντας τις ηλεκτρονικές παρεμβολές (jamming) του ΝΑΤΟ.

Stealth Κατασκευή: Φτιαγμένα από ίνες (composites) με σχεδίαση Delta Wing, αυτά τα drones απορροφούν την ακτινοβολία των ραντάρ. Είναι αόρατα μέχρι την πρόσκρουση.

2. Η Απειλή των Υπερηχητικών (Hypersonic)

Εκεί που η προπαγάνδα σωπαίνει, η φυσική μιλάει. Το Ιράν διαθέτει πλέον πυραύλους όπως ο Fattah-2, που αναπτύσσουν ταχύτητες Mach 11 έως Mach 15.

(Το Mach 1 είναι η ταχύτητα του ήχου. Το Mach 15 σημαίνει ταχύτητα 15 φορές μεγαλύτερη από τον ήχο ~18.500 χλμ/ώρα).

Σε αυτές τις ταχύτητες, τα νατοϊκά συστήματα (Patriot, Arrow-3) είναι απλά διακοσμητικά. Δεν υπάρχει χρόνος αντίδρασης. Μια εκτόξευση από το Ιράν μπορεί να πλήξει τη Σούδα σε ελάχιστα λεπτά, πριν καν ηχήσουν οι σειρήνες.

3. Από το Ακρωτήρι στη Σούδα: Η Αποκάλυψη Κουτσούμπα

Η αποκάλυψη του ΓΓ του ΚΚΕ, Δημήτρη Κουτσούμπα (4 Μαρτίου 2026), έσκισε το πέπλο της σιωπής. Σύμφωνα με έγκυρες πληροφορίες, κατά την επίθεση της 1ης Μαρτίου στο Ακρωτήρι της Κύπρου, drones που αναχαιτίστηκαν είχαν ως τελικό προορισμό τη βάση της Σούδας.

Η Σούδα, ως κεντρικός κόμβος για τα αμερικανικά F-22 Raptors και τα αεροπλανοφόρα, δεν είναι «ασπίδα» προστασίας· είναι ένας μαγνήτης αντιποίνων. Η στρατηγική κορεσμού (saturation) - δηλαδή η εκτόξευση σμηνών drones που «πνίγουν» την αεράμυνα- καθιστά τη βάση στην Κρήτη εξαιρετικά ευάλωτη.

4. Η Ρωσική Αρωγή: Ο Τεχνολογικός Πολλαπλασιαστής του Χάους

Η Ρωσία δεν είναι απλώς ένας παρατηρητής, αλλά ο τεχνολογικός πολλαπλασιαστής ισχύος του Ιράν.

Αυτή η εμπλοκή ως «αρωγός» καθιστά την κατάσταση εκρηκτική για τους εξής λόγους:

Δορυφορική Εμπλοκή: Οταν ένα Shahed-136 χρησιμοποιεί το GLONASS-K2, δεν εκτελεί μια απλή πτήση· κινείται υπό τη διαρκή «επίβλεψη» και καθοδήγηση του ρωσικού στρατιωτικού δορυφορικού δικτύου. Αυτό σημαίνει ότι η Μόσχα παρέχει το «μάτι» και το «μυαλό» για πλήγματα ακριβείας κατά νατοϊκών στόχων.

Το Τέλος της Νατοϊκής «Ομπρέλας»:

Η ενσωμάτωση ρωσικής τεχνογνωσίας Anti-Jamming σημαίνει ότι οι βάσεις στη Σούδα και το Ακρωτήρι δεν μπορούν πλέον να βασίζονται στα ηλεκτρονικά τους αντίμετρα. Το drone «κλειδώνει» στον ρωσικό δορυφόρο και αγνοεί κάθε προσπάθεια παρεμβολής μέχρι την πρόσκρουση.

Αυτή η ιρανο-ρωσική σύμπραξη - όπου το Ιράν βάζει το «σώμα» του drone και η Ρωσία την υπερσύγχρονη πλοήγηση - αλλάζει άρδην τους όρους του παιχνιδιού.

Η Ρωσία έχει τη μεγαλύτερη εμπειρία παγκοσμίως στον ηλεκτρονικό πόλεμο. Η ενσωμάτωση ρωσικών συστημάτων προστασίας στα ιρανικά drones σημαίνει ότι οι νατοϊκές βάσεις (Σούδα, Ακρωτήρι) δεν μπορούν πλέον να βασίζονται στα συστήματα παρεμβολών τους. Το drone «κλειδώνει» στον ρωσικό δορυφόρο και δεν «ακούει» τίποτα άλλο μέχρι την πρόσκρουση.

5. Το Μήνυμα προς το ΝΑΤΟ

Η παροχή τέτοιας τεχνολογίας στο Ιράν είναι η απάντηση της Ρωσίας στη δυτική εμπλοκή στην Ουκρανία. Είναι σαν να λέει η Μόσχα:

«Αν δίνετε όπλα και δορυφορική καθοδήγηση (Starlink/GPS) για να χτυπηθεί η Ρωσία, θα δώσουμε εμείς GLONASS και τεχνογνωσία στο Ιράν για να χτυπηθούν οι βάσεις σας στη Μεσόγειο».

Η Ελλάδα δεν κινδυνεύει απλώς από μια περιφερειακή δύναμη, αλλά εμπλέκεται άμεσα στη σύγκρουση των υπερδυνάμεων. Όσο η Σούδα παρέχει διευκολύνσεις στο ΝΑΤΟ, η Ρωσία παρέχει τις συντεταγμένες στο Ιράν για να την πλήξει. Αυτός είναι ο πραγματικός κίνδυνος που η πληρωμένη δημοσιογραφία της 89ης θέσης αποκρύπτει εγκληματικά από τον ελληνικό λαό.

6. Ο ΣΤΡΑΤΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΟΠΛΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΣΤΗΝ ΚΑΤΟΧΗ ΤΟΥΣ ΤΟ ΙΡΑΝ ΚΑΙ ΤΟ ΙΣΡΑΗΛ…(ΠΙΝΑΚΑΣ)

Η ισορροπία δυνάμεων μεταξύ Ιράν και Ισραήλ παραμένει εύθραυστη - όχι μόνο σε επίπεδο αριθμών, αλλά κυρίως σε ό,τι αφορά τη στρατηγική τεχνολογική υπεροχή.

Σε ένα σύνθετο γεωπολιτικό τοπίο, η στρατιωτική ισχύς του Ιράν και του Ισραήλ αποτυπώνεται με εντυπωσιακές διαφορές τόσο σε αριθμούς όσο και σε τεχνολογική υπεροχή, σύμφωνα με στοιχεία του The Military Balance 2024 και του SIPRI.

Το Ιράν διατηρεί σημαντικά μεγαλύτερη δύναμη σε ενεργό στρατιωτικό προσωπικό, με 610.000 εν ενεργεία μέλη, έναντι 169.500 του Ισραήλ. Ωστόσο, το Τελ Αβίβ διαθέτει 465.000 εφέδρους, έναντι 350.000 της Τεχεράνης.

Η ποιοτική υπεροχή του Ισραήλ εντοπίζεται κυρίως στον αμυντικό προϋπολογισμό του, καθώς δαπανά 27,5 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως για την άμυνα, έναντι 10,3 δισ. δολαρίων του Ιράν. Η διαφορά αυτή αντικατοπτρίζεται σε επίπεδο τεχνολογίας και εξοπλισμών.

Το Ισραήλ υπερέχει σε τεχνολογικά προηγμένα μαχητικά αεροσκάφη, μεταξύ των οποίων τα αμερικανικής κατασκευής F-35.

Συνολικά διαθέτει 340 μαχητικά, ενώ το Ιράν αριθμεί 312 συν 23 της IRGC (Φρουροί της Επανάστασης), με κυριότερα τα ρωσικής κατασκευής Sukhoi και MiG.

Στο μέτωπο της αεράμυνας, το Ισραήλ στηρίζεται σε ένα από τα πιο προηγμένα συστήματα παγκοσμίως: Iron Dome, David's Sling και Arrow. Αντίθετα, το Ιράν βασίζεται σε ρωσικά και εγχώρια συστήματα όπως τα Bavar-373, S-300 και Khordad.

Η αριθμητική υπεροχή του Ιράν είναι επίσης εμφανής στον τομέα του πυροβολικού με 6.798+ μονάδες, σε αντίθεση με τις 530 του Ισραήλ. Σε ό,τι αφορά τα ελικόπτερα, υπάρχει μια κάποια ισορροπία: με 46 για το Ισραήλ και 34+ για το Ιράν.

Σημαντική είναι η διαφορά στο ναυτικό: το Ιράν διαθέτει 19 υποβρύχια, έναντι μόλις 5 του Ισραήλ, γεγονός που του προσδίδει στην Τεχεράνη στρατηγική υπεροχή στο Περσικό Κόλπο.

Συμπέρασμα: Η αντιπαραβολή των δύο στρατών δείχνει μια ξεκάθαρη ποσοτική υπεροχή του Ιράν σε ανθρώπινο δυναμικό και βαρέα όπλα. Ωστόσο, το Ισραήλ διατηρεί ποιοτικό πλεονέκτημα σε επίπεδο τεχνολογίας, αεροπορικής ισχύος και συστημάτων αεράμυνας, χάρη στις τεράστιες επενδύσεις και τη στρατηγική συνεργασία με τις ΗΠΑ.

Πηγές:

Russian tech found in Iranian drone that hit UK base

How Drone Swarms Work—From Iran’s Shahed Attack to Ukraine’s Operation Spiderweb

HESA Shahed 136

Killer Shahed drone 2.0: How Russia made it even more lethal

How Russia modified Iran's Shahed-136 drones — and what it means for Ukraine

SIPRI Military Expenditure Database

• The Military Balance 2024